Ka re setse re dirisa dikgwedi di le lesomepedi (12), ka ntlha ya pudulogo ya bophirima, dikgwedi di tshwanetse go kwalwa, go kgaoganngwa le go tlhomaganngwa ka mokgwa o o ntseng jaana..: A re simolole ka ya ntlha ya Setswana...:
1. Lwetse – Legodimo le be le lwala pula, gotwe maru a mmemeru a pula. Pula e ka na nako ngwele le nngwe. 2. Diphalane – Ke nako e diphala di tsalang ka yone, e bile e ka bidiwa Mosetlha. Ke nako eo setlhware sa mosetlha se be se thuntse. 3. Ngwanaitseele – Moretlwa o be o simolola go butswa go bonala ditlheka tse di buduleng fale le fale. Bagolo ba re “ngwana itseele tlhekwa”. Ka nako eo, bagolo ba ka se dije ka di a be di ise di butswe. 4. Sedimonthole – Makgomane (maraka) a be a simolola go tiya. Ka e ne e le moila go loma pele ga Kgosi, maungo a ntlha a ne a loma ke kgosi pele. Fa o tswa go tlhagola kwa masimo, o tle o kgetlele, o latletse mo tlatlaneng go bipa ka morula. E re o fitlha kwa gae mo segotlong, o kope mongwe go go rola, o re “selo sa Modimo nthole.” Bangwe ba re ke kgwedi ya Sedimonthole wa Morula. 5. Firikgong (Ferikgong) – Ka nako e, lephoi la Mofiri kgotsa Kofiri le sela dikgonnyana go aga sentlhaga go tla go simologa go beela mae. Leinatswako: Mofiri + Dikgong = Firikgong 6. Tlhakole – Ke kgwedi e megoma e a bong e tlhakolwa mmu wa temo e bo e bewa sentle go letela paka e e tlang ya temo.. Gape, ke nako e mabele a setse a goloka jaanong Mmudula o wa go be go twe a “Tlhakola Mmudula”. 7. Mopitlo (Mopitlwe) – Ditlhaka tsa mabele di a gola, di simolola go kgotlagana. E be gotwe mabele a pitla dikgala. Ke gore a pitlagana go tswala sekgala mo gare ga one. 8. Moranang – Dinawa tse di bidiwang Moranang di be di tiya. Go simololwa go jewa nyebu le dikgobe. “Moranang wa Nawa.” 9. Motsheganong – Mabele a tiile a retelela dinonyane go a ja mo masimong go twe “mabele a tshega dinonyane ganong”. Gape, re ka re go tshwegwa lenong, kgosi ya dinonyane. 10. Seetebosigo – Mariga a be a loile, go le serame go tsibosiwe batho gore ba “se ete bosigo, ba tshabe serame.” 11. Phukwi – Matlhare a ditlhare dingwe a a be a setse a fukunya go budusetsa go tlaa tswa. Go bonale dikgononyana mo dikaleng tsa ditlhare tse di ntseng ditlhotlhoregile matlhare. Ke nako ya diphefo tse di phukutsang ditlhare. 12. Phatwe – Diphefo tsa ditsuatsue tse di phatlholang ditlhare, di be di tlogela ditlhare di ntse maphata.
Metswedi: Tlhalefang Communications le Motsweding FM